كليات روضه خواني
9 بازدید
موضوع: تبلیغ


1ـ مكمل گويي

اين روش خواندن در مجالسي صورت مي گيرد كه دو يا چند مداح حضور دارند ؛ در اين محافل، مداح اصلي مشغول خواندن است و مداح ديگر ، اشعار و مطالب مرتبط با موضوع را ـ در حد چند بيت و يا چند جمله ـ مي خواند ؛ سپس مداح اصلي به ادامه خواندن مي پردازد ، كار مداح دوم "مكمل گويي" ناميده مي شود.

نكات حائز اهميت

·         ايجاز و اختصار

·         زيبايي و نو بودن محتوا

·         توجه به ظرافت و مهارت خاص در "مكمل گويي" چه از جهت سبك و چه از جهت بيان.

·         پياده كردن مكمل گويي براي مستمعين اهل فن.

·         پياده كرددن مكمل گويي در محافلي كه مداح ، مقبوليت دارد و مستمعين روي او شناخت مثبت داشته باشند.

·         تشخيص جاي مناسب مجلس براي مكمل گويي.

نمونه اي از مكمل گويي:

ـ مداح اصلي در حال خواندن اين شعر است:

در آن روزي كه زيورهاي ما را خصم غارت كرد   نمي­گـويـم چه شـد آنقـدر گويم پاره شد گوشم

ـ مداح مكمل گو مي­گويد:

از دستها مپـرس چـه بـا گوشواره كرد      از مشت­ها بپرس چه با گوش پاره كرد

2ـ زبان حال و زبان قال

در ذكر مصيبت يك زبان حال وجود دارد و يك زبان قال.

زبان قال

آن فرمايشاتي است كه از دو لب مبارك ائمة اطهار خارج شده است، و در كتب معتبره صحت آن سخنان تأييد شده است.

زبان حال

آن سخناني است كه احتمال مي­رود ائمه اطهار آنها را گفته باشند يا اينكه برداشتي است كه يك مداح يا يك شاعر از يك واقعه يا مصيبت به دست آورده است.

نكته1:در زبان حال خواني مطلق صحبت نكنيد و بهتر است بگوييد كه ممكن است فلان حرف زده شده باشد. طوري كه مستمع متوجه شود ؛ اين سخن زبان حال است و عين روايات يا تاريخ اهل بيت نيست تا خداي ناكرده مبتلا به دروغ بستن به ائمه اطهار نشويم، چرا كه اين مسئله حرام است و گناه بسيار بزرگي محسوب مي­شود.

نكته2: زبان حال بايستي عقلاني و ريشه در روايات و تاريخ داشته باشد ، فلذا هر مطلب بدون ريشه و مبنا را نمي توان به عنوان زبان حال ، به اهلبيت(ع) نسبت داد.

نكته3:زبان حال مي تواند به زبان نثر باشد يا به زبان شعر. البته زبان حال را بيشتردر شعر مي توان جستجو كرد

3ـ تناسب و تسلسل در روضه

يكي از مباحثي كه در مداحي حائذ اهميت است ، رعايت تناسب و تسلسل در روضه است. دو بحث در اين موضوع قابل بررسي است: 

الف) رعايت ترتيب توالي مفاهيم روضه از جهت زمان

مثلا در روضه هاي حضرت زهرا(س) ـ با يك تقسيم بندي اجمالي ـ سلسله روضه بدين صورت است: روضه در و ديوار ـ روضه كوچه ـ روضه بستر ـ روضه شهادت ـ روضه غسل و كفن و دفن ـ روضه هاي بعد از شهادت.

رعايت "ترتيب توالي مفاهيم روضه از جهت زمان" ، در روضه حضرت زهرا(س)؛ يعني اينكه اگر قرار است در مجلسي به دو موضوع از روضه ها بپردازيم ، تناسب زماني آن را رعايت نماييم. مثلا ابتدا روضه بستر را نخوانيم و بعد از آن روضه در و ديوار ، چرا كه حضرت بعد از ماجراي در و ديوار بستري شدند و تناسب زماني حكم مي كند كه روضه بستر بعد از روضه در و ديوار خوانده شود.

نكته: ناگفته نماند كه در محافل سنتي كه زمان خواندن محدود است ، فرصتي براي خواندن چند روضه نيست وپرداختن جسته و گريخته به چند موضوع روضه ، از عوامل ضعف محتوايي مجلس است.

ب) وحدت موضوع

وحدت موضوع دو وجهه دارد:

  1. سخنران ومداحان ، روضه همان شخصيتي را كه مناسبت مجلس است ، بخوانند و به روضه معصوم ديگري وارد نشوند مگر در گريز روضه.
  2. سخنران ومداحان ، به يك موضوع روضه بپردازند و هر يك پس از ديگري ادامه روضة نفر قبل را بخواند. و اگر روضة كامل يك موضوع خوانده شد بايد به موضوع بعدي وارد شوند ، نه اينكه باز گردند به موضوعات قبلي كه از جهت زماني قبل از روضه خوانده شده اتفاق افتاده است.  

نكات قابل ذكر در تناسب و تسلسل در روضه

  1. افراط در رعايت تناسب و تسلسل جايز نيست ، چرا كه ممكن است ، وقتي روضة موضوعي تمام شد ، خداي نكرده فرد دست به جعل روضه بزند في البداهه موضوعي را ابداع كند.
  2. برخي روضه­ها ـ مثل روضه حضرت عبدالله بن حسن و يا روضه حبيب بن مظاهر و ... ـ حجم محتوايي مختصري دارند، لذا در اين روضه­ها توصيه مي كنيم ، اگر قرار است مداحي بعد از شما بخواند،  به خواندن مقدار كمي از روضه بسنده كنيد و قسمتي از روضه را براي مداح بعد بگذاريد.
  3. اگر بعد از شما قرار است مداح ديگري بخواند، از خواندن روضه­هاي غريب اجتناب كنيد ، و روضه هايي را بخوانيد كه حجم محتوايي بيشتري دارند.